Σε μια περίοδο όπου η ακρίβεια στα βασικά αγαθά παραμένει ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα για νοικοκυριά, επιχειρήσεις και θεσμικούς φορείς, μια νέα ελληνική τεχνολογική πρόταση επιχειρεί να προσεγγίσει το πρόβλημα με διαφορετικό τρόπο: όχι απλώς καταγράφοντας την τελική τιμή στο ράφι, αλλά χαρτογραφώντας ολόκληρη τη διαδρομή του προϊόντος από την παραγωγή έως την κατανάλωση.
Το project ονομάζεται AgoraTrace και παρουσιάζεται ως ένα GovTech / RegTech concept prototype για τη διαφάνεια στη διαμόρφωση των τιμών βασικών αγαθών. Η βασική του ιδέα είναι απλή αλλά ουσιαστική: όταν ένα προϊόν φτάνει ακριβό στον καταναλωτή, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο πόσο κοστίζει, αλλά σε ποιο στάδιο της εφοδιαστικής αλυσίδας αυξάνεται περισσότερο η τιμή του και αν αυτή η αύξηση μπορεί να εξηγηθεί από πραγματικά κόστη.
Πίσω από το AgoraTrace βρίσκεται ο Άγγελος Διαμαντουλάκης, οικονομολόγος και επιστήμονας πληροφορικής, ο οποίος συνδυάζει οικονομική ανάλυση, τεχνολογική σκέψη και εμπειρία σε ψηφιακές πρωτοβουλίες, με στόχο την ανάπτυξη εργαλείων που μπορούν να έχουν κοινωνικό και θεσμικό αποτύπωμα.
Ένα εργαλείο διαφάνειας και έγκαιρης προειδοποίησης
Η δημόσια συζήτηση για την ακρίβεια συχνά περιορίζεται στην τελική τιμή που βλέπει ο καταναλωτής. Ωστόσο, ένα προϊόν μπορεί να ξεκινά από τον παραγωγό σε χαμηλή τιμή και να φτάνει στο ράφι πολλαπλάσια ακριβότερο.
Η διαφορά αυτή μπορεί να οφείλεται σε απολύτως πραγματικούς παράγοντες, όπως μεταφορικά κόστη, ενέργεια, συσκευασία, ψύξη, απώλειες προϊόντος, φόροι ή λειτουργικά έξοδα. Μπορεί όμως να περιλαμβάνει και σημεία της αλυσίδας όπου εμφανίζονται ασυνήθιστες ή ανεπαρκώς τεκμηριωμένες αυξήσεις.
Το AgoraTrace επιχειρεί να δημιουργήσει ένα ψηφιακό επίπεδο διαφάνειας —ένα price-chain transparency layer— το οποίο μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο έγκαιρης προειδοποίησης και υποστήριξης αποφάσεων για την εποπτεία της αγοράς.
Η πλατφόρμα δεν έχει στόχο να καθορίζει τιμές ούτε να επιβάλλει ενιαία περιθώρια κέρδους. Αντίθετα, στοχεύει να εντοπίζει με βάση δεδομένα πού εμφανίζονται αποκλίσεις που χρειάζονται περαιτέρω έλεγχος, συγκρίνοντας την πορεία των τιμών με ιστορικά δεδομένα, μέσους όρους αγοράς και ενδεικτικά benchmarks κόστους.
Με αυτόν τον τρόπο, οι αρμόδιοι φορείς θα μπορούν να κατευθύνουν τους ελέγχους πιο στοχευμένα, εκεί όπου υπάρχει πραγματικό σήμα κινδύνου.
Από τον παραγωγό μέχρι το ράφι
Η λογική του AgoraTrace βασίζεται στην καταγραφή της τιμής ανά βασικό στάδιο της εφοδιαστικής αλυσίδας:
Παραγωγός → Μεταποίηση / Συσκευασία → Μεταφορά / Διανομή → Λιανικό / Ράφι
Σε ένα ενδεικτικό σενάριο, ένα προϊόν μπορεί να ξεκινά από τον παραγωγό στα 0,45 ευρώ, να περνά στη μεταποίηση στα 0,80 ευρώ, να φτάνει στη μεταφορά στα 1,35 ευρώ και τελικά να πωλείται στο ράφι στα 2,40 ευρώ.
Αν το σύστημα εντοπίσει απότομη ή μη συνηθισμένη αύξηση σε κάποιο από αυτά τα στάδια, ενεργοποιεί σχετικό alert, υποδεικνύοντας το σημείο που χρειάζεται περαιτέρω τεκμηρίωση ή έλεγχο παραστατικών.
Η αξία αυτής της προσέγγισης είναι ότι η συζήτηση μεταφέρεται από τη γενική διαπίστωση «είναι ακριβό» στο πιο ουσιαστικό ερώτημα: πού ακριβώς αυξήθηκε η τιμή και γιατί;
Σταδιακή συλλογή δεδομένων και προστασία εμπιστευτικότητας
Η στρατηγική συλλογής δεδομένων του AgoraTrace έχει σχεδιαστεί ώστε να εξελίσσεται σταδιακά. Στην πιλοτική φάση μπορεί να βασιστεί σε ελεγχόμενη χειροκίνητη καταχώρηση ή δομημένο upload δεδομένων. Σε επόμενο στάδιο, το MVP θα μπορούσε να υποστηρίξει εισαγωγή παραστατικών, ενώ μελλοντικά η πλατφόρμα θα μπορούσε να διασυνδεθεί μέσω API με ERP συστήματα ή πλατφόρμες ηλεκτρονικής τιμολόγησης.
Κεντρικό στοιχείο του σχεδιασμού είναι η εμπορική εμπιστευτικότητα. Το concept προβλέπει ειδικό governance layer, ώστε η ανάλυση να υπηρετεί τη διαφάνεια και την εποπτεία χωρίς να εκθέτει αδικαιολόγητα ευαίσθητα επιχειρηματικά δεδομένα.
Παράλληλα, μια τέτοια πλατφόρμα μπορεί να προστατεύσει και τις ίδιες τις επιχειρήσεις. Όσες λειτουργούν με διαφάνεια και αντιμετωπίζουν πραγματικές αυξήσεις κόστους θα μπορούν να τεκμηριώνουν τη θέση τους με δεδομένα, αντί να εντάσσονται αδιακρίτως σε μια γενικευμένη δημόσια κριτική για την ακρίβεια.
Δεν είναι απλώς ακόμη ένα παρατηρητήριο τιμών
Η βασική διαφοροποίηση του AgoraTrace βρίσκεται στο ότι δεν περιορίζεται στην τελική τιμή. Τα παραδοσιακά παρατηρητήρια τιμών απαντούν κυρίως στο ερώτημα «πόσο κοστίζει ένα προϊόν». Το AgoraTrace επιχειρεί να απαντήσει στο βαθύτερο ερώτημα: «πώς έφτασε να κοστίζει τόσο».
Με αυτόν τον τρόπο, η παρακολούθηση των τιμών μετατρέπεται από απλή καταγραφή σε διαγνωστική διαδικασία βασισμένη σε δεδομένα. Η ακρίβεια δεν αντιμετωπίζεται ως ενιαίο και αόριστο φαινόμενο, αλλά ως αποτέλεσμα συγκεκριμένων σταδίων, κόστους και αποφάσεων μέσα στην εφοδιαστική αλυσίδα.
Το επόμενο βήμα
Το AgoraTrace βρίσκεται σήμερα σε στάδιο concept prototype, έχοντας ήδη αναπτύξει brand, domain και ιδιωτικό περιβάλλον προσομοίωσης στο www.agoratrace.com.
Το επόμενο βήμα θα μπορούσε να είναι ένα ελεγχόμενο πιλοτικό πρόγραμμα διάρκειας 3 έως 6 μηνών, σε περιορισμένο αριθμό βασικών αγαθών, όπως ελαιόλαδο, γάλα, ντομάτες ή πατάτες, σε συνεργασία με θεσμικούς φορείς, συνεταιρισμούς, επιμελητήρια ή οργανισμούς εποπτείας της αγοράς.
Σε μια εποχή όπου η τεχνολογία μπορεί να λειτουργήσει ως μηχανισμός εμπιστοσύνης ανάμεσα στο κράτος, την αγορά και τον καταναλωτή, το AgoraTrace προτείνει έναν πιο διαφανή τρόπο ανάγνωσης της τιμής: όχι μόνο ως αριθμό στο ράφι, αλλά ως αποτέλεσμα μιας ολόκληρης αλυσίδας αποφάσεων και κόστους.
Και σε μια οικονομική συγκυρία όπου η τεκμηριωμένη πολιτική αποκτά όλο και μεγαλύτερη σημασία, τέτοιου τύπου εργαλεία μπορούν να προσφέρουν κάτι ιδιαίτερα χρήσιμο: καθαρότερα δεδομένα, πιο στοχευμένους ελέγχους και περισσότερη εμπιστοσύνη στην αγορά.
